NASA thử nghiệm hệ thống điều phối không phận giúp máy bay chữa cháy rừng hoạt động cả khi có khói dày
NASA vừa hoàn tất đợt thử nghiệm thực địa một hệ thống quản lý không phận di động, nhằm hỗ trợ máy bay chữa cháy và giám sát cháy rừng bay an toàn ngay cả ban đêm hoặc trong điều kiện tầm nhìn kém.
Cuộc thử nghiệm diễn ra từ ngày 17 đến 26/3 tại khu vực chân núi Sierra de Salinas, hạt Monterey, bang California. Nhóm nghiên cứu thuộc dự án Advanced Capabilities for Emergency Response Operations, hay ACERO, triển khai nhiều điểm đặt thiết bị để kiểm tra khả năng vận hành của Portable Airspace Management System, gọi tắt là PAMS. Đây là bộ hệ thống cỡ vali, được thiết kế để mang ra hiện trường, cho phép phi công và người điều hành dưới mặt đất theo dõi vị trí máy bay, ý định bay và vùng hoạt động đã được phê duyệt, kể cả khi khói dày hoặc trời tối. Trong chữa cháy rừng hiện nay, hoạt động bay thường phải phụ thuộc vào điều kiện quan sát trực tiếp và sự điều phối của một chỉ huy bay trên không. Khi không thể nhìn thấy rõ, nguy cơ va chạm tăng lên và nhiều nhiệm vụ trên không buộc phải dừng lại.
Trong bài thử nghiệm mô phỏng kịch bản ứng phó cháy rừng, NASA sử dụng nguyên mẫu PAMS để điều phối một máy bay cất hạ cánh thẳng đứng của Overwatch Aero và hai máy bay không người lái cỡ nhỏ của cơ quan này. Hệ thống được đánh giá các chức năng cốt lõi như điều phối chiến lược và cảnh báo tự động khi máy bay rời khỏi đường bay hoặc khu vực tác nghiệp đã được phê chuẩn. Dù các trạm PAMS đặt cách nhau bởi địa hình núi và thung lũng, nơi dịch vụ di động yếu, các thiết bị vẫn chia sẻ được dữ liệu về vùng cháy mô phỏng, vị trí máy bay, kế hoạch bay và ý định hoạt động nhờ liên kết tiếp sóng vô tuyến do máy bay của Overwatch thiết lập. Phi công dưới mặt đất cũng dùng PAMS để phối hợp các drone thực hiện chuyến bay mô phỏng kỹ thuật đốt có kiểm soát từ trên không, một biện pháp thường dùng để quản lý thảm thực vật và giảm nguy cơ cháy lan.
Một nội dung đáng chú ý khác là chuyến bay của Joby Aviation với mẫu máy bay điều khiển từ xa có kích thước tương đương Cessna Grand Caravan. Theo NASA, PAMS đã trao đổi thành công dữ liệu vị trí và ý định bay với hệ thống quản lý nhiệm vụ của Joby. Đây là lần đầu hệ thống này tương tác thành công với một máy bay có thể vận hành theo chế độ tùy chọn phi công. Đại diện lực lượng CAL FIRE cũng có mặt tại hiện trường để góp ý về tính năng, cách điều phối không lưu trong môi trường cháy rừng và khả năng đưa hệ thống vào khai thác thực tế. Kết quả mới nối tiếp đợt thử nghiệm tại Watsonville hồi tháng 11/2024, và NASA cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện khả năng chia sẻ dữ liệu cũng như hiệu năng vận hành trong các năm tới.
Nếu được phát triển thành công cho lực lượng chữa cháy sử dụng ngoài thực địa, PAMS có thể mở rộng đáng kể khung thời gian hoạt động của máy bay cứu hỏa, giảm phụ thuộc vào tầm nhìn trực tiếp và tăng mức an toàn cho cả phi công lẫn đội ứng phó. Điều đó có thể giúp các cơ quan chữa cháy theo dõi, khống chế và hỗ trợ hậu cần cho đám cháy liên tục hơn, qua đó nâng cao khả năng bảo vệ người dân và tài sản tại các khu vực thường xuyên đối mặt với cháy rừng.