Grid Aero trình làng drone chở hàng tự hành cho bài toán hậu cần ở Thái Bình Dương
Một startup hàng không Mỹ vừa công bố mẫu máy bay không người lái chở hàng tự hành mới, đồng thời nhận 6 triệu USD vốn hạt giống và hợp đồng SBIR Giai đoạn II từ AFWERX, nhắm thẳng vào nhu cầu tiếp vận phân tán của quân đội Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương.
Mẫu thử mang tên Lifter Lite được định vị như một “xe bán tải biết bay”, hướng tới chở từ 1.000 đến 8.000 pound hàng hóa trên quãng đường hàng nghìn dặm, tùy cấu hình nhiệm vụ. Mục tiêu mà công ty đưa ra là tạo ra một nền tảng giá rẻ, đủ bền, có thể hoạt động theo mạng lưới số lượng lớn thay vì phụ thuộc vào các máy bay vận tải cỡ lớn và đắt đỏ. Thiết kế này đặc biệt phù hợp với khái niệm tác chiến phân tán, khi lực lượng và khí tài được rải ra nhiều điểm nhỏ để giảm nguy cơ bị tấn công. Trong bối cảnh không quân Mỹ ngày càng nhấn mạnh mô hình Agile Combat Employment, bài toán hậu cần cho các đảo nhỏ, sân bay dã chiến và khu vực hạ tầng yếu đang trở nên cấp bách hơn.
Grid Aero cho biết công ty được thành lập bởi các kỹ sư và lãnh đạo từng làm việc tại Joby Aviation, Xwing, Northrop Grumman và Không quân Mỹ. Theo doanh nghiệp này, nguyên mẫu được khởi động từ tháng 1 và hoàn tất lắp ráp cuối cùng sau khoảng 6 tháng, với thử nghiệm mặt đất dự kiến bắt đầu vào mùa thu trước khi chuyển sang bay thử. Ngoài vận tải hàng hóa, nền tảng còn được mở theo hướng đa nhiệm vụ, có thể cấu hình cho trinh sát, tiếp dầu trên không hoặc đóng vai trò tàu mẹ cho các UAV khác. Phần mềm tự hành đi kèm được phát triển với mô hình “con người giám sát vòng ngoài”, hỗ trợ lập kế hoạch đường bay, tránh chướng ngại vật và phát hiện mối đe dọa, nhưng vẫn cho phép con người can thiệp khi cần.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Grid Aero là không cố tạo ra một bản sao thu nhỏ của máy bay vận tải truyền thống như C-130. Thay vào đó, hãng đặt cược vào đội bay đông, chi phí thấp và có thể chấp nhận tổn thất, nhằm duy trì dòng tiếp tế ngay cả khi một số phương tiện bị vô hiệu hóa trong môi trường tranh chấp. Để phục vụ những khu vực có đường băng thô sơ hoặc ít hạ tầng, Lifter Lite được thiết kế với khoang hàng đơn giản, càng đáp chịu tải và cấu trúc có biên an toàn đủ lớn để tiếp tục khai thác trong điều kiện khắc nghiệt. Cách làm này cũng mở ra cơ hội thương mại ở thị trường chở hàng cự ly ngắn, nơi vận tải hàng không truyền thống thường kém hiệu quả về chi phí.
Sự xuất hiện của Grid Aero cho thấy cuộc đua phát triển máy bay tự hành chở hàng cỡ nhỏ đến trung bình tại Mỹ đang nóng lên, khi cả quốc phòng lẫn logistics dân sự đều cần phương án rẻ hơn, linh hoạt hơn và triển khai nhanh hơn. Nếu thử nghiệm diễn ra đúng kế hoạch, mô hình đội bay tự hành phân tán có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong bảo đảm hậu cần cho tác chiến ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời tạo thêm áp lực cạnh tranh lên các nhà phát triển UAV vận tải khác.