FCC mở lấy ý kiến về drone, siết chuỗi cung ứng nhưng vẫn để cửa cho một số nhà sản xuất
FCC đã chính thức lấy ý kiến công khai về một loạt thay đổi quản lý nhằm thúc đẩy ngành drone nội địa của Mỹ. Động thái này diễn ra cùng lúc với việc cơ chế Covered List bắt đầu tạo ra tác động thực tế đầu tiên đối với nhà sản xuất, nhà khai thác và các đơn vị mua sắm công.
Thông báo công khai được phát hành ngày 1/4 bởi Cục Viễn thông Không dây và Văn phòng Kỹ thuật Công nghệ của FCC. Cơ quan này muốn thu thập ý kiến về những bước đi có thể giúp mở rộng hệ sinh thái máy bay không người lái do Mỹ phát triển, từ nới bớt rào cản trong chứng nhận thiết bị, đơn giản hóa phê duyệt vị trí triển khai, cho tới mở thêm phổ tần cho thử nghiệm và vận hành thương mại. Hạn nộp ý kiến là ngày 1/5 và phản hồi là ngày 18/5. Nền tảng cho đợt rà soát này đến từ hai sắc lệnh ban hành trong tháng 6/2025, trong đó các cơ quan liên bang được yêu cầu ưu tiên tiếp cận phổ tần, đẩy nhanh thủ tục chứng nhận và ưu tiên drone sản xuất trong nước trong mua sắm công ở mức pháp luật cho phép.
Trọng tâm lớn nhất nằm ở bài toán phổ tần, yếu tố quyết định trực tiếp tới khả năng mở rộng của thị trường drone Mỹ. Hiện phần lớn drone thương mại vẫn dùng các băng tần ISM không cần cấp phép như 900 MHz, 2,4 GHz, 5,2 GHz và 5,8 GHz cho liên kết điều khiển và truyền dữ liệu. FCC đang đặt câu hỏi liệu các băng tần này có còn phù hợp khi số lượng drone tăng mạnh và nguy cơ nhiễu ngày càng lớn. Ở nhóm phổ tần được cấp phép, cơ quan này tiếp tục nhắc tới dải 5030-5091 MHz như một lựa chọn cho liên kết điều khiển ổn định hơn, trong đó cơ chế tạm thời đang cho phép sử dụng lát cắt 5040-5060 MHz thông qua phối hợp với FAA và đăng ký với FCC. Song song, FCC cũng muốn nhận ý kiến về khả năng dỡ bỏ các hạn chế đối với dịch vụ hàng không di động ở một số băng tần mặt đất linh hoạt như 1,4 GHz, 2,3 GHz, 3,7 GHz và CBRS, đồng thời xem xét lại kết luận trước đây rằng dải 960-1164 MHz không phù hợp cho hoạt động UAS. Những phương án khác cũng đã được nêu tên, gồm đề xuất dùng băng 450 MHz cho liên kết tầm xa, băng 24 GHz cho radar và detect-and-avoid, cũng như các băng sóng milimet cho tải trọng cự ly ngắn và liên lạc không trọng yếu. Cùng với đó, nội dung thông báo nhiều lần nhắc tới chiến lược Advanced Air Mobility công bố cuối năm 2025, cho thấy FCC đang nhìn bài toán drone và phương tiện bay mới như một phần của hạ tầng hàng không tương lai, chứ không còn là thị trường ngách của thiết bị dân dụng.
Đợt lấy ý kiến lần này xuất hiện đúng lúc khuôn khổ Covered List bắt đầu bộc lộ sức nặng trên thị trường. Từ tháng 12/2025, sau một kết luận an ninh quốc gia liên ngành, FCC đã đưa toàn bộ UAS và linh kiện trọng yếu sản xuất ở nước ngoài vào Covered List. Hệ quả là các drone và thành phần như động cơ, pin, bộ điều khiển bay, trạm điều khiển mặt đất hay hệ thống dẫn đường sản xuất ở nước ngoài sẽ không được cấp chứng nhận thiết bị mới để nhập khẩu, tiếp thị hoặc bán tại Mỹ. Các thiết bị đã được chứng nhận trước đó vẫn tiếp tục được sử dụng, nhưng cánh cửa cho các phê duyệt mới đã bị thu hẹp mạnh. Sang tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Mỹ tạo ra hai ngoại lệ tạm thời kéo dài tới ngày 1/1/2027: một là các hệ thống thuộc Blue UAS Cleared List của Cơ quan Quản lý Hợp đồng Quốc phòng, hai là các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn hàng hóa nội địa theo Buy American Standard. Cùng lúc, FCC mở cơ chế phê duyệt có điều kiện theo từng hồ sơ, cho phép nhà sản xuất tự chứng minh cấu trúc doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và kế hoạch sản xuất hoặc đưa sản xuất về Mỹ để xin đánh giá an ninh quốc gia. Đến ngày 18/3, FCC công bố bốn trường hợp đầu tiên được chấp thuận có điều kiện đến hết ngày 31/12/2026: SiFly Aviation Q12, một mẫu VTOL chạy điện của Mỹ hướng tới an toàn công cộng và kiểm tra công nghiệp; bộ liên kết dữ liệu và phần mềm bảo mật SkyHopper Series, M Band và Tactical Data Link của Mobilicom; Scout 137 của ScoutDI, drone kiểm tra trong nhà cho môi trường công nghiệp kín, thiếu GPS; và Verge Aero X1, nền tảng drone trình diễn ánh sáng sản xuất tại Mỹ. Điểm chung đáng chú ý là cả bốn hồ sơ đều phục vụ các nhu cầu chuyên biệt, quy mô doanh nghiệp hoặc an toàn công cộng, không phải dòng drone tiêu dùng đại trà. Tất cả cũng đều không phải nhà sản xuất Trung Quốc và không cạnh tranh trực diện về quy mô với các tên tuổi thống trị phân khúc thương mại phổ thông.
Tác động lớn nhất của loạt động thái này nằm ở chỗ thị trường drone Mỹ đang bị kéo về hai mục tiêu cùng lúc: mở rộng nhanh năng lực nội địa và sàng lọc chặt hơn về an ninh chuỗi cung ứng. Với nhà sản xuất, giai đoạn hiện nay là cuộc đua vừa về công nghệ, vừa về khả năng chứng minh nguồn gốc linh kiện và mức độ nội địa hóa. Với nhà khai thác và bên mua sắm, mốc 1/1/2027 đang trở thành hạn chót quan trọng vì các ngoại lệ hiện tại đều sẽ hết hiệu lực vào thời điểm đó nếu không được gia hạn hoặc chuyển thành chính sách lâu dài. Điều đó có nghĩa là những quyết định FCC đưa ra trong đợt tham vấn lần này sẽ không chỉ ảnh hưởng tới thủ tục cấp phép hay chọn băng tần, mà còn định hình ai còn cửa vào thị trường drone Mỹ trong những năm tới.